صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )

مقدمه 68

الشواهد الربوبية في المناهج السلوكية ( مقدمه فارسى وحواشي سبزوارى )

صدد قدح بر آخوند برآمد مرحوم آقا ميرزا ابو الحسن جلوه 1312 ه ق است كه گاهى در مجلس درس مآخذ أقوال آخوند را نشان ميداده است در عصر ما هم مرحوم آقا ضياء الدين درّى « ره » و يكى دو نفر از فضلاء معاصر كه گمان نكنم مدعى فلسفه‌دانى باشند با كمال بىانصافى از روى جهل و نادانى در صدد نشان دادن مواضع سرقت علمى ملا صدرا برآمدند . آقا ميرزا ابو الحسن جلوه در طبيعيات آن هم طبيعي شفا و علوم رياضى معمول در مدارس قديمه در حدود هفتاد و يا هشتاد سال قبل وارد و در الهيات متمايل بسبك و طريقهء شيخ رئيس بوده و بطور سطحى كلمات شيخ را تقرير مينمود ولى در فلسفه آخوند تخصص نداشته است و در عرفانيات كه يكى از ابزار فهم كلمات ملا صدرا است بطور كلى راجل است . اين مسلم است و اساتيد ما خود ناظر اين جريان بوده‌اند كه جلوه در علميات خواست با مرحوم آقا محمد رضا معارضه نمايد آقا محمد رضا م 1306 كه متخصص در عرفانيات و الهيات بود شروع بتدريس فلسفهء مشّاء فن تخصص مرحوم جلوه نمود و از عهده برآمد و طلاب فاضل آن زمان أو را در اين فلسفه از حيث وسعت اطلاع و كثرت تحقيق و جودت فهم بر جلوه ترجيح دادند ولى آقا ميرزا ابو الحسن شروع بتدريس شرح فصوص و مفتاح الغيب ( در عرفان ) كرد و در همان صفحهء أول اين كتب توقف نمود و از عهدهء تدريس برنيامد ، مناقشاتى بر كلمات آقا محمد رضا در وحدت وجود نمود و آقا محمد رضا از آنها جواب داد كه در آخر تمهيد با رسالهء وحدت وجود آقا محمد رضا بطبع رسيده است . عدم تخصص أو در فلسفهء آخوند از مناقشاتى كه بر حركت در جوهر و اتحاد عاقل و معقول و وحدت وجود نموده است